ΨΗΦΙΑΚΑ ΜΕΣΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ

Ήδη από το 2013, σύμφωνα με καταγραφές που έγιναν στη Αμερική, η πρόσβαση σε ψηφιακά μέσα (smartphones, tablets, υπολογιστές) παιδιών από 0 έως 8 ετών άγγιζε το 75%, ενώ το 2015 σε παιδιά από 0 έως 4 ετών έφτασε στο 96,6%. Με βάση τις αναφορές των γονέων, η χρήση των ψηφιακών μέσων αφορούσε κυρίως το Youtube, και σε μικρότερο βαθμό μορφωτικά προγράμματα ή εφαρμογές ενώ μια μειοψηφία έπαιζε και παιχνίδια.

Σε ότι αφορά τους εφήβους, ¾ αυτών κατέχουν smartphone, 24% αυτών παραδέχονται ότι είναι «μόνιμα online», ενώ 50% ότι αισθάνονται εθισμένοι στο τηλέφωνο τους. Μελέτη του 2012, αναφέρει ότι έφηβοι 14-17 ετών στέλνουν έως και 100 μηνύματα την ημέρα μέσω εφαρμογών όπως το What’s app.

Όμως σε ποια ηλικία μπορούν τα βρέφη και νήπια να «μάθουν» από τις οθόνες;

Μέχρι την ηλικία των 2 ετών, βρέφη και νήπια αναπτύσσουν γνωστικές, λεκτικές, κινητικές και κοινωνικές δεξιότητες κυρίως μέσα από την διαντίδραση και την εξερεύνηση. Μελέτες δείχνουν ότι σε αυτή την ηλικία, η αλληλεπίδραση με τους γονείς είναι περισσότερο αποτελεσματική στην εκμάθηση νέων λέξεων και συμπεριφορών σε σχέση με τα videos των ψηφιακών μέσων.

Καλοσχεδιασμένα προγράμματα ή εφαρμογές μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε μεγαλύτερα παιδιά ηλικίας 2-5 ετών και φαίνεται ότι σε αυτά έχουν αποτελεσματικότητα στην γνωστική και λεκτική εξέλιξη τους.

Πλεονεκτήματα της χρήσης των ψηφιακών μέσων για τους εφήβους είναι η επικοινωνία με μέλη της οικογένειας ή φίλους που είναι μακριά, η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση σε κοινωνικά θέματα και κατ’ επέκταση η συμμετοχή τους σε δρώμενα.

Όμως ποιοι κίνδυνοι ελοχεύουν από την κατάχρηση αυτών των μέσων;

Για τα μικρότερα παιδιά: ασθενείς οικογενειακοί δεσμοί, επιθετικότητα όταν χρησιμοποιούν ηλεκτρονικά παιχνίδια με σκηνές βίας, παχυσαρκία και κακή ποιότητα ύπνου ειδικά αν εκτίθενται στο μπλε φως των συσκευών αυτών λίγο πριν κοιμηθούν.

Για τα μεγαλύτερα παιδιά: χαμηλότερες επιδόσεις στο σχολείο, ασθενείς δεσμοί με φίλους στον «πραγματικό κόσμο», απομόνωση, κακή ποιότητα ύπνου και φυσικά cyberbulling ή ακόμη και σεξουαλική εκμετάλλευση τους.

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

  • Αποφύγετε την χρήση ψηφιακών μέσων σε παιδιά < 24 μηνών.
  • Σε παιδιά >2 ετών, χρησιμοποιήστε προγράμματα και εφαρμογές καλά σχεδιασμένα από αξιόπιστη προέλευση. Παρακολουθήστε τα μαζί, δώστε εξηγήσεις όπου χρειάζεται.
  • Σε παιδιά >2 ετών, περιορίστε την έκθεση σε οθόνες σε 1 ώρα την ημέρα.
  • Εγκαταστείστε προγράμματα για την ασφαλή χρήση του ιντερνετ.
  • Αποφύγετε να τα χρησιμοποιείτε ως μέσο για να ηρεμήσετε το παιδί όταν είναι έξαλλο- εκτός από έκτακτες περιστάσεις. Το παιδί με τον τρόπο αυτό δεν μαθαίνει να ελέγχει τις εκρήξεις του και να θέτει όρια στον εαυτό του.
  • Κρατήστε τις οθόνες μακριά από την ώρα του φαγητού.
  • Μην εκθέτετε τα παιδιά σε οθόνες τουλάχιστον 1 ώρα πριν τον ύπνο τους και μην τοποθετείτε οθόνες στα υπνοδωμάτια τους.
  • Ενθαρρύνετε την άσκηση σε παιδιά και εφήβους, τουλάχιστον 1 ώρα ημερησίως.
  • Ορίστε χρόνο για την οικογένεια μακριά από τα ψηφιακά μέσα.

 

Πηγές:

Media Use in School-Aged Children and Adolescents, Children, Adolescents and Digital Media, Media and Young Minds, from the American Academy of Pediatrics, October 2016.